Opolskie - piękno i tradycja
Województwo opolskie leży w południowo-zachodniej części kraju, na Nizinie Śląskiej, w dorzeczu górnej Odry. Od południowego zachodu zamykają nizinę Sudety wraz z Pogórzem, w środku wypiętrza się Garb Chełmski (Wyżyna Śląska).
Opolskie graniczy z województwami: wielkopolskim, łódzkim, śląskim, dolnośląskim, od południa z Czechami. Podstawowa oś komunikacyjna Opolszczyzny to autostrada A-4, będąca elementem paneuropejskiego korytarza transportowego Berlin-Kijów. Równolegle do A-4 biegnie główna arteria wodna - Odra. W przyszłości Odra ma ponownie stanowić istotny element międzynarodowej żeglugi śródlądowej (na opolskim odcinku o długości 111,6 km).
Najbliższe lotniska to Wrocław i Katowice. W planach: regionalne lotnisko w Kamieniu Śląskim (gmina Gogolin).
W województwie wytyczono 3 parki krajobrazowe (Góra Św. Anny, Góry Opawskie, Lasy Stobrawskie), 34 rezerwaty, 6 obszarów chronionego krajobrazu. Ponad 20 tysięcy zabytków architektury, prawie 9 tysięcy zabytków ruchomych, około 200 zamków, pałaców, dworków, szlaki unikatowej, drewnianej architektury sakralnej, średniowiecznych polichromii – takie bogactwo posiada Opolskie.
Opolskie to osobliwy zakątek, leżący na historycznym polsko-niemiecko-czeskim pograniczu. To ziemia o burzliwych, ale i bardzo bogatych dziejach, wielokulturowym dziedzictwie, rzadko spotykanym w innych regionach. Panowali na niej Piastowie, królowie czescy, austriaccy Habsburgowie, Prusacy, Niemcy; od 1945 roku Śląsk Opolski należy do Polski.
Wymieszana narodowo i etnicznie ludność Opolszczyzny podkreśla wyraźnie kulturową odrębność regionu na mapie Polski. Mieszkańcy określają się jako Polacy, Ślązacy, Niemcy. Bogata i zadbana wieś opolska to niemal synonim Opolszczyzny.
Ziemię Opolską tworzy 71gmin skupionych w 12 powiatach, 35 miastach i 1561 wioskach. I ludzie: pracowici, zgodni, tolerancyjni, wielokulturowi i przywiązani do swojej małej ojczyzny, albo jak mówią opolscy Niemcy, do heimatu.
Ta mała ojczyzna nie oznacza zaścianka, bo od wieków jest nierozerwalną częścią Europy, o czym świadczy bogate dziedzictwo kulturowe Śląska Opolskiego. Urodę wsi opolskich doceniają liczne komisje konkursowe, obsypując je medalami i honorami za pionierską i wzorcową w skali kraju realizację programu "Odnowa Wsi".
Opolszczyzna to kraina zamków, pałaców, dworków. Jest ich prawie 200 - najwięcej w Polsce.
Zamek Piastów Śląskich Brzegu - tu przed wiekami tętniło życie umysłowe i kulturalne Śląska. Zachowana bogato rzeźbiona fasada budynku bramnego to jeden z najlepszych przykładów renesansu w Europie Środkowej. Jednym z ważniejszych grodów jest Otmuchów - była kasztelania biskupów wrocławskich.
W murach renesansowego zamku w Głogówku, podczas potopu szwedzkiego, przez kilka tygodni mieściła się stolica Polski.
Kamień Śląski to od niedawna siedziba "Sebastianeum Silesiacum" - jedynego w Polsce sanatorium, specjalizującego się w leczeniu wodą i ziołami, ściśle według zasad bawarskiego księdza Sebastiana Kneippa. Mieści się ono w starych stajniach, w kompleksie pałacowo-parkowym sanktuarium św. Jacka. Turystów i pielgrzymów sprowadza pod mury odrestaurowanego pałacu niesłabnący kult urodzonych tu: św. Jacka - założyciela klasztorów dominikańskich w Polsce, św. Bronisławy i św. Czesława.
Kto pragnie ciszy i ukojenia, musi zawitać do Mosznej, gdzie w sentymentalnym parku stoi pałac jak z disnejowskich bajek. Mieści się w nim znane w Europie sanatorium. Moszna słynie z organizacji dorocznego Muzycznego Święta Kwitnącej Azalii oraz plenerów malarskich.
Paczków nazywany jest śląskim Carcassonne ze względu na ocalały w całości średniowieczny pierścień murów z 19 basztami. Nysa określana jako śląski Rzym była przez stulecia najbogatszym po Wrocławiu miastem Śląska, nadal znajduje się w pierwszej dwudziestce najatrakcyjniejszych miast Polski. Jedną z największych atrakcji Nysy są fortyfikacje otaczające miasto. Co roku w sierpniu „Dni Twierdzy Nysa" naśladują historyczne oblężenie - na pamiątkę roku 1807, kiedy to legioniści polscy z "Mazurkiem Dąbrowskiego" dotarli do tego miasta.
Miejscem szczególnym ma mapie Śląska Opolskiego jest Góra Świętej Anny. Na wygasłym wulkanie znajduje się kultowe górnośląskie sanktuarium, kalwaria i monumentalny kamienny amfiteatr. Skarb świątyni, którą opiekują się franciszkanie, to bezcenny, lipowy posążek Świętej Anny Samotrzeciej z XV wieku, zawierający relikwie świętej. Góra Św. Anny została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.
Opolskie dziedzictwo to także Szlak Średniowiecznych Polichromii Brzeskich: Aż w 18 kościołach znajdują się unikalne gotyckie malowidła, stworzone przez nieznanego Mistrza Brzeskich Pokłonów Trzech Króli i jego naśladowców. Trasa wiedzie z Brzegu - z kościoła św. Mikołaja – m.in. przez Małujowice, Łukowice Brzeskie, Przylesie, Krzyżowice, Pogorzelę, Strzelniki, Kruszynę.
Szlak drewnianego budownictwa sakralnego prowadzi przez 12 spośród 70 drewnianych świątyń Opolszczyzny. Kończy się w położonym pod Olesnem największym i najciekawszym w Europie kościele pielgrzymkowym św. Anny, zbudowanym na planie róży. Kościół św. Anny jest zabytkiem klasy zerowej, a jego makieta, wraz z makietą wieży Eifla była prezentowana na światowej wystawie sztuki architektonicznej w Nowym Jorku.
W Krasiejowie, w warstwach iłów, wydobywanych na potrzeby przemysłu cementowego, badacze z PAN odkryli cmentarzysko płazów i gadów z epoki dinozaurów, w tym kompletny szkielet najstarszego na świecie pradinozaura, którego nazwano Silesaurus Opolensis. Żył przed około 230 milionami lat. W tym miejscu budowany jest Dinopark, który ma się stać jednym z najważniejszych filarów turystyki w regionie, a także ośrodkiem badawczym o charakterze międzynarodowym.
Stolicą regionu jest Opole. Górująca nad miastem charakterystyczna Wieża Piastowska i wizerunek opolskiego amfiteatru kojarzą się od 44 lat z tradycją Krajowego Festiwalu Polskiej Piosenki. Opole to także arena Ogólnopolskich Konfrontacji Teatralnych, to tutaj w kamienicy nr 4 rozpoczął w 1959 roku działalność światowej sławy "Teatr 13 Rzędów" Jerzego Grotowskiego. Nad rynkiem góruje renesansowy ratusz, zbudowany na wzór florenckiego Pallazzo Veccio. Wieża Piastowska na wyspie Pasieka to ślad po zamku Opolskich Piastów. Efektownie prezentuje się "Opolski Akropol", siedziba Uniwersytetu Opolskiego z galerią śląskiej rzeźby barokowej na zboczu i kaplicą św. Wojciecha. Zachęca do odwiedzania Muzeum Wsi Opolskiej w Bierkowicach pod Opolem - park etnograficzny, rozłożony na dziesięciu hektarach. Przenosi turystę do epoki drewnianych chałup z klepiskiem, kuźni z miechami, pasiek, młynów, do epoki pieczenia domowego chleba i jadania z glinianych garnków.
Na południu województwa wyrastają Góry Opawskie z najwyższym szczytem w okolicy - Kopą Biskupią (890 m.n.p.m.), skąd rozpościera się panorama na stronę polską i czeską. To najcenniejszy krajobrazowo i przyrodniczo zakątek województwa. Oferuje liczne szlaki piesze i rowerowe, dobrą bazę hotelową, wyciąg narciarski, kąpielisko, łowiska pstrągów, nowoczesne ośrodki seminaryjno-konferencyjne, rekreacyjne i rehabilitacyjne oraz bogatą bazę agroturystyczną dobrze rozbudowaną na obszarze całego regionu.
Trzy jeziora zaporowe Opolszczyzny – Turawskie, Nyskie i Otmuchowskie to najbardziej popularne miejsca wypoczynku i rekreacji w regionie. Turawa uchodzi za jedno z najlepszych łowisk sandacza w Polsce.
Rzeka Mała Panew zwana jest "Opolską Amazonką". Na obszarze doliny wytyczono i oznakowano 370 km ścieżek rowerowych. Opolską Odrę można przepłynąć statkiem – od Jeziora Srebrnego w Januszkowicach do portu w Koźlu albo podziwiać jej starorzecza z paralotni.
Opolskie liczące ponad milion mieszkańców to mała ojczyzna, położona na historycznym polsko-niemiecko-czeskim pograniczu to wyjątkowa, od wieków nierozerwalna część Europy. Warto ją poznać bliżej.
Tekst: Teresa Kudyba
Linki:
www.opolskie.pl